Het kantelpunt: van innovatie naar bestuursthema
Voor Cordula begon het besef dat AI niet langer "iets van IT" was met de komst van ChatGPT. Niet omdat de technologie nieuw was, maar omdat zij ineens tastbaar werd in het dagelijks werk en privéleven.
"Op het moment dat je het zelf kunt gebruiken, ga je je automatisch afvragen: wat betekent dit voor ons werk? Voor onze leden? Voor onze sector?"
Bij NVM kwam daar nog iets bij: een groot data-ecosysteem waarin betrouwbaarheid, zorgvuldigheid en ethiek cruciaal zijn. Tijdens internationale vastgoed- en technologiebeurzen begin 2024 werd duidelijk dat AI geen voorbijgaande trend is, maar een structurele gamechanger. Dat was het moment waarop AI expliciet de boardroom binnenkwam.
Eerste reactie: nieuwsgierigheid boven angst
Waar AI voor sommige bestuurders vooral urgentie of risico oproept, was Cordula's eerste reflex die van nieuwsgierigheid. Experimenteren, proberen, begrijpen.
"Ik wilde voelen wat het is. Begrijpen waar ik het over heb als ik er verantwoording over moet afleggen."
Die eerste experimenten waren soms confronterend — onjuiste antwoorden, hallucinaties, beperkte context — maar juist daardoor werd één ding glashelder: de snelheid van ontwikkeling. AI werd in korte tijd beter, sneller en krachtiger dan zij had verwacht.
Dat inzicht vormde de basis voor een bredere organisatie-aanpak.
Van individuele experimenten naar collectieve verantwoordelijkheid
Binnen NVM bleef AI niet hangen bij persoonlijke pilots. Al snel werd duidelijk dat dit een onderwerp was dat governance, strategie en cultuur raakt. In het algemeen bestuur en een one-tier boardsetting werd AI structureel besproken, ondersteund door externe expertise — niet alleen technologisch, maar nadrukkelijk ook juridisch en ethisch.
De kernvraag daarbij was niet: wat kan AI?
Maar: wat betekent dit voor onze rol als vereniging, voor onze leden en voor onze verantwoordelijkheid in de sector?
Praktische waarde als startpunt: Ask NVM
Een van de eerste concrete toepassingen was Ask NVM: een AI-gedreven chatbot op het ledenportaal, gevoed met bestaande, niet-gevoelige informatie. Leden kunnen 24/7 vragen stellen en direct antwoord krijgen.
Belangrijker dan de technologie was het effect: leden direct de toegevoegde waarde laten ervaren. Tegelijkertijd werd zichtbaar waar de grenzen lagen en welke aannames niet klopten. Sommige oplossingen waren al achterhaald tegen de tijd dat ze live gingen.
"Maar dat is geen weggegooid geld. Dat is leergeld. Zonder die stappen waren we nu waarschijnlijk nog steeds niet begonnen."
Van chaos naar richting: de noodzaak van een AI-strategie
Na een eerste fase van enthousiasme en experimenteren ontstond de behoefte aan samenhang. NVM bracht alle lopende initiatieven in kaart en analyseerde de AI-volwassenheid binnen de groep.
De conclusie was helder: er gebeurde veel goeds, maar zonder richting dreigde versnippering. Dat leidde tot een expliciete AI-strategie, vastgesteld door het algemeen bestuur.
Een belangrijk uitgangspunt daarin:
niet starten is een groter risico dan starten.
De uitdaging werd het vinden van een hybride model: ruimte voor experiment én duidelijke kaders voor ethiek, data en governance.
Dilemma 1: snelheid versus beheersing
Moet je AI inzetten voordat je alle risico's begrijpt, of wachten tot alles perfect is ingericht?
Volgens Cordula is dit geen zwart-witkeuze. Het antwoord hangt af van de use case en het type data. Voor gevoelige transactiedata is maximale zorgvuldigheid vereist. Voor toepassingen met publiek of intern beschikbare informatie is experimenteerruimte verdedigbaar.
De bestuurlijke vraag is steeds: wat gebeurt er als het misgaat? En: kunnen we dat dragen?
Dilemma 2: centraal sturen of eigenaarschap in de business
Ook hier kiest NVM bewust voor een hybride aanpak. Volledig top-down sturen werkt niet, zeker niet in een organisatie met ondernemende professionals en deelnemingen die dicht op de klant staan.
Tegelijkertijd is volledige decentralisatie een risico. Daarom zijn er gezamenlijke kaders afgesproken voor ethiek, kennisdeling en infrastructuur — zoals gebruikte modellen en technologiekeuzes — terwijl teams ruimte houden om samen met leden te experimenteren.
"Het zou overschatting zijn om als bestuurder te denken dat je nu al weet wat de perfecte governance is voor iets dat nog zo in ontwikkeling is."
AI maakt leiderschap niet complexer — maar confronteert wel
Op de stelling "AI maakt leiderschap complexer" antwoordt Cordula resoluut: nee.
Volgens haar veranderen de kernvragen van leiderschap niet. De vragen naar waarde, relevantie, verantwoordelijkheid en richting zijn van alle tijden. Wat wel verandert, is de snelheid en schaal van impact.
"Als je vijftig jaar terugkijkt naar boardroomdiscussies, zijn de fundamentele vragen dezelfde. Alleen de consequenties zijn groter en sneller."
Waar NVM trots op is
De grootste trots zit niet in één tool of use case, maar in de beweging als geheel. Dat NVM als vereniging vooroploopt in het creëren van AI-waarde voor haar leden. Dat AI een speerpunt is in het jaarplan. En dat zowel leden als medewerkers actief worden meegenomen in wat AI voor hun werk kan betekenen.
"Het resultaat is nog niet af. Maar de richting klopt."
Een laatste advies aan bestuurders
Voor veel bestuurders zit de angst in het idee dat zij AI volledig moeten begrijpen. Volgens Cordula is dat een misvatting.
"Blijf gewoon de normale bestuurlijke vragen stellen. Waarom voegt dit waarde toe? Wat zijn de risico's? Wat betekent dit voor onze mensen en klanten?"
AI vraagt geen allesweter in de boardroom, maar nieuwsgierigheid, moed en het vermogen om niet weg te kijken.
Want één conclusie staat voor haar vast:
AI negeren is gevaarlijker dan ermee aan de slag gaan.